Is mediation de oplossing voor alle conflicten?

Conflicten kunnen op vele manieren worden opgelost. De weg van mediation wordt gekozen wanneer vertrouwelijkheid en neutraliteit door ondertekening van een overeenkomst gegarandeerd moeten worden. Ook de afspraken worden vastgelegd en ondertekend. Men bedenkt zelf de oplossingen, waardoor het resultaat beter is dan bij advisering of besluiten van derden.

Hakt de mediator knopen door als de partijen dat niet zelf kunnen of willen?

De betrokkenen beslissen zelf over hun oplossing. De mediator faciliteert. Door de goede vragen te stellen kan de mediator enigszins sturen, maar ook dan zullen de betrokkenen zelf knopen moeten doorhakken. Alleen dan zal men zich aan de gemaakte afspraken willen houden.

Krijgen beide partijen vooraf eerst de gelegenheid de mediator hun visie te geven?

Alleen bij uitzondering is dit gewenst. Wanneer men elkaar niet kan verdragen; maar dan is mediation misschien ook niet geschikt. De neutraliteit wordt beter gewaarborgd wanneer de partijen zelf horen wat de mediator weet en als hij geen vóór informatie heeft gekregen van de andere partij.

Is men er meestal in één gesprek wel uit?

Dat wil men wel maar de praktijk leert anders. Een mediationtraject moet op gang komen en kost tijd. In ongeveer 50% van de gevallen is meer dan één tot vijf uur nodig. Ervaring bij een grote arbodienst: gemiddeld drie gesprekken per situatie van gemiddeld twee uur per gesprek

Is mediation altijd gericht op verzoening van de partijen?

De oplossing staat tevoren niet vast, tenzij men een ‘dubbele agenda’ heeft. Het proces kan leiden tot herstel en verbetering van de relatie middels afspraken, maar men kan ook tot het inzicht komen niet meer samen te willen en kunnen werken. Bijvoorbeeld bij arbeidsconflicten kunnen betrokkenen dan afspraken maken hoe zij op een correcte en acceptabele wijze de arbeidsrelatie verbreken. Ontbinding op neutrale gronden is de meest voorkomende procedure.

Is de mediator inhoudelijk specialist op het betreffende vakgebied?

Dit is niet noodzakelijk, soms wel handig. Wanneer er specialistische kennis nodig is, kan een adviseur worden betrokken bij de gesprekken, bijvoorbeeld een advocaat, een accountant, een bedrijfsarts, een arbeidsdeskundige of een notaris. Het nadeel van veel kennis hebben als mediator, is de verleiding te gaan adviseren en te veel willen sturen. Betrokkenen moeten zelf werken en samen met de mediator alert blijven op inhoudelijk kennistekort.

Wordt het gesprek teruggekoppeld naar de betaler?

De opdrachtgever wil het liefst weten wat er is besproken, maar dit druist in tegen de absolute vertrouwelijkheid die is afgesproken. Alleen over de procedure en de eindafspraken kan worden teruggekoppeld. Uitleg vooraf over deze werkwijze is belangrijk om verkeerde verwachtingen te voorkomen. Hoogstens kan tussentijds en na overleg gemeld worden ‘dat het goed gaat’.

Kunnen eisen over de te maken afspraken vooraf worden ingediend?

Wanneer vooraf eindresultaten worden geëist, kunnen betrokkenen niet meer vrij associëren en alle mogelijke opties bespreken. Het is beter om vrij te kunnen kiezen wat de beste oplossing is die de belangen van alle betrokkenen optimaal dient.

Laat de mediator merken dat een van de partijen gelijk heeft?

De neutraliteit en onafhankelijkheid van de mediator komen in het geding wanneer deze partij kiest of betrokkenen niet gelijkwaardig behandelt. Een onvoorwaardelijk vertrouwen in de mediator is van groot belang om een goed resultaat te bereiken. Soms wordt in complexe zaken met twee mediators gewerkt die beiden neutraal zijn in hun opstelling.

Is er na een geslaagde mediation voortaan geen vuiltje meer aan de lucht?

Wanneer de afspraken goed tot stand zijn gekomen is duurzaamheid te verwachten. Maar tijdsdruk en kosten kunnen bijvoorbeeld de kwaliteit van de afspraken aantasten. Dan blijkt dat men later toch niet akkoord kan gaan of dat toch niet alles is gezegd. In dat geval kan men het beste een nieuwe afspraak maken om opnieuw gerezen knelpunten te bespreken.